İşçi alacakları, tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Sürecin nasıl işlediğini, sürelerini ve dikkat edilmesi gereken noktaları özetledik.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca, kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılacak davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması bir dava şartıdır.
Bu nedenle kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti gibi alacaklar için ya da işe iade talebiyle doğrudan iş mahkemesine başvurulamaz; önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
Hangi Uyuşmazlıklar Kapsam Dışındadır?
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Bu davalar doğrudan iş mahkemesinde açılabilir.
Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde bu görevi, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yürütür. Arabulucu, büro tarafından listeden belirlenir.
Süreler
- Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir.
- İşe iade taleplerinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.
- Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
İlk Toplantıya Katılmamanın Sonucu
Taraflardan biri geçerli bir mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmaz ve bu nedenle arabuluculuk sona ererse, bu durum son tutanağa yazılır. Toplantıya katılmayan taraf, sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Anlaşma Sağlanırsa
Taraflar anlaşırsa, anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge, kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliğinde sayılır ve anlaşılan konular hakkında taraflar artık dava açamaz. Bu nedenle anlaşma belgesine hangi alacak kalemlerinin, hangi tutarlarla dahil edildiğinin açıkça yazılması önemlidir.
Anlaşma Sağlanamazsa
Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler. Dava açılırken bu tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava ise dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Başvurudan önce talep edilecek alacak kalemlerinin ve tutarlarının belirlenmesi, görüşmelerin sağlıklı yürümesi açısından önemlidir.
- İşe iade için öngörülen bir aylık süre kaçırılırsa işe iade talebi ileri sürülemez.
- Anlaşma belgesi imzalanmadan önce içeriğinin dikkatle incelenmesi gerekir; imzalanan belgeye konu alacaklar için sonradan dava açılamaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Yayım tarihinden sonra mevzuatta ve yargı kararlarında değişiklik olabilir. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.